RSG 1 September 2014 - Botterskorsie-&-bokmelkkaasslaai

Week 161: Slaai uit jou tuin

Dis lente! Daarmee saam is dit tyd om te plant en al hoe meer buite te wees. Mens assosieer ook lente met groeityd en bloeityd in die natuur en jong groente, kruie en slaaibestanddele is al hoe meer beskikbaar.

Maar besoedeling het ongelukkig ook ’n al groter realiteit geword en ons moet almal ons deel doen om ’n verskil te maak. Een van die maniere waarop ons die effek van besoedeling kan teenwerk, is om bome en plante te plant. In die stad is dit some moeilik, maar selfs daarvoor is daar al baie oulike planne beraam. Dink maar aan daktuine en deesdae ook vertikale tuine – teen kantoorblokke, by woonstelle en selfs op stoepe. Dit lyk nie net mooi nie, maar maak ook byvoorbeeld ’n verskil aan die hitte wat ’n gebou uitstraal en kan selfs ’n dubbele doel dien as dit bv groente of kruie is wat jy kan gebruik.

Gesprekke oor die skaarsheid van kos in die wêreld is ’n ander realiteit waarmee ons daagliks gekonfronteer word. Dalk voel ons dit nog nie aan ons eie lywe nie, maar dis ’n werklik vir baie mense. Om hierdie probleem aan te spreek, selfs op ’n klein skaal, is daar al hoe meer inisiatiewe en programme om mense te leer om self-onderhoudend te word. Daar is heelwat projekte oral oor ons land aan die gang om by besighede, skole, kerke en ander gemeenskaps groepe, groente- en kruietuine aan te plant. By sommige van hierdie projekte is dit bv om die kinders by die skool van kos te voorsien. By ander projekte dien dit as ’n bron van inkomste en maak ’n groot verskil in baie mense se lewens.

Ons kan almal ’n verskil maak. Selfs iemand met ’n baie klein stukkie tuin of net ’n stoep, kan begin om selfs net iets so eenvoudig soos tamaties of kruie te plant. Baie interessante herwonne houers is al as plant-houers gebruik. Ou houtkiste, geroeste emaljehouers, buitebande, plastiekpype en selfs goingsakke.
Een van die projekte waaroor ’n mens lank kan gesels is die Oranjezicht tuin in Kaapstad. Dit was een van die eerste plase in Kaapstad en is later in ’n rolbalbaan verander. Maar dit het verwaarloos geraak oor die jare. Die grond is ’n nasionale gedenkwaardigheid en nou in ’n lieflike groentetuin omskep is. Dit dien ook ’n veelsydige doel. Dit skep werk, gebruik ’n andersins vergete stuk grond, is ’n plek vir mense om hul organiese afval heen te bring vir die maak van kompos vir die tuin en daar in ’n mark op ’n Saterdag, waar die groente en ander produkte uit die tuin verkoop en verwerk word. Besoek gerus http://www.ozcf.co.za vir meer inligting.

Van 1-7 September is dit ook Nasionale Boomplant Week. Ek wil almal uitdaag om nie net ’n boom te plant nie, maar ook groente en kruie om in jou eie huis te gebruik. Daar is ook ander dinge wat ons kan doen om ’n verskil te maak. In dele van Jhb is daar mense wat sypaadjie-tuine begin plant het. Hier is die idee dat die sypaadjies ‘vergroen’ word, maar dis ook ’n bron van kos vir mense wat ’n behoefte daaraan het. Dink net watter verskil kan dit maak as ons op die manier vir mekaar kan sorg.

My nuwe resepteboek, Maak vyf is nou beskikbaar, in Afrikaans en Engels. Daarin maak ek elke keer vyf interessante geregte met een bestanddeel – alles op ’n gesonde en lekker manier. Hier is ’n heerlike slaai wat jy met jong slaai- en kruieblare uit jou eie tuin kan berei. Dalk is jy gelukkig genoeg om selfs die beet en botterskorsie uit jou tuin te kan pluk. Bestel jou getekende kopie by www.heleenmeyer.co.za

Botterskorsie-en-bokmelkkaasslaai

Uit Maak vyf
Lewer 4-6 porsies
(Glutenvry)
Bokmelk het ’n effens suur smaak wat goed met die soet smaak van botterskorsie kombineer. Die slaai is geskik vir ’n voorgereg of ligte hoofgereg, en selfs as bykos. Die slaaisous kan jy vir enige slaai gebruik, so maak dit sommer dubbeld.

Slaaisous
100 ml olyf- of avokado-olie
45 ml (3 e) balsamiese asyn
sap van 1 lemoen
15 ml (1 e) heuning
sout en peper
Slaai
500 g botterskorsie, geskil en in blokkies gesny
500 g beet, geskil en in wiggies gesny
100-150 g gemengde vars slaaiblare met roket- en klein beetblare of ander kruie uit die tuin
2 sprietuie, in dun skyfies gesny
100 g bokmelkkaas, gekrummel
75 ml (5 e) dukkah of geroosterde sonneblom- of sesamsaad of neute van jou keuse

  1. Slaaisous: Meng al die bestanddele saam en geur na smaak.
  2. Slaai: Voorverhit die oond tot 200 °C. Plaas botterskorsie en beet op ’n groot bakplaat en giet ’n derde van die slaaisous oor. Rooster vir 30-40 minute of tot gaar.
  3. Sit slaaiblare op ’n groot slaaibord of op individuele slaaiborde en plaas botterskorsie en beet bo-op. Strooi die sprietuie, kaas en dukkah bo-oor. Sit dadelik saam met die res van die slaaisous voor.
  4. Dit is heerlik warm, maar kan ook teen kamertemperatuur as bykos voorgesit word.

Wenke
1. Gebruik feta-, pecorino- of ricottakaas in plaas van die bokmelkkaas.
2. Hou enige slaai op ‘n warm somersdag vars deur ’n groot stuk botterpapier op te frommel en papnat te maak. Druk die oortollige water uit en sit die papier bo-op die slaai. Die papier sal uitdroog, terwyl die slaai vars bly. Jy kan dit weer natmaak, indien nodig.

Vrae om ‘groen leef’ prakties te maak
1. Wat kan komposhoop of wurmplaas/bokashi-emmer toe gaan?
- enige kosafval is geskik vir die bokashi-emmer
- onthou dat suiwel, uie, knoffel en sitrus liefs nie vir die wurmplaas gebruik moet word nie
2. Hoe kan ek die resep so gesond as moontlik maak?
- die slaaisous en roosterproses gee heelwat geur aan die groente – moenie te veel sout gebruik nie
- gebruik olyf- of avokado-olie wat gesond is en die voedingswaarde en vesel in die groente is ook baie gesond
3. Wat kan ek hersirkuleer of hergebruik
- enige leë blikkies, bottels of ander glas houers kan gewas en op ’n kreatiewe manier gebruik word
- andersins kan die houers uitgespoel word en in die hersirkuleersak geplaas word
4. Wat maak die resep nog meer omgewings-vriendelik?
- gebruik vars seisoengroente, slaai en kruie uit jou tuin – hoe varser hoe beter
- bestanddele uit jou tuin beteken dat alles gebruik en niks vermors word nie

Onthou, jý kan die verskil maak

RSG 25 Augustus 2014 - Biltong-guacamole

Week 160: Avokado’s en verskillende geure

Ons het al baie gesels oor hoe veelsydig avokado’s as mens kyk na die wye verskeidenheid geure waarmee dit heerlik gekombineer kan word. Die gesondheidsaspekte van avokado’s en avokado-olies is ook al wyd besing en boonop is dit nou in seisoen, so daar is baie redes waarom ons weer oor avokado’s kan gesels. Westfalia is een van die groot produsente en verspreiders van beide vars avokado’s en avokado-olies in SA en daarmee saam is dit virdie maatskappy belangrik om die besigheid so groen en omgewingsvriendelik as moontlik te bedryf. Daar word van die verbouing tot die verpakking en vervoer van die vrugte baie moeite gedoen om seker te maak dat daar so min as moontlik skade aan die vrugte is. Dit beteken dat ons ’n goeie kwaliteit vrug in ’n goeie toestand kan koop – sodat daar so min as moontlik vermorsing is.

Westfalia vervaardig ook heelwat avokado-produkte – nie net die olies en ook produkte wat in skoonheidsmiddels gebruik word nie, maar ook vooraf-bereide guacamole. Om self guacamole te maak, is regtig nie moeilik nie, maar soms het ’n op die ingewing van die oomblik lus vir guacamole of daar is nie dan vrugte beskikbaar wat ryp genoeg is om fyn te druk nie. Dan is dit lekker om te weet mens kan ’n goeie kwaliteit produk aankoop.

Ek het onlangs met guacamole geëksperimenteer en drie interessante geurkombinasies gemaak. Die kombinasie van avokado en biltong is niks nuuts nie, maar toe het ek guacamole met biltong gegeur en maaskaas bygemeng om dit as doopsous te gebruik en dit was inderdaad baie suksesvol. Daarna het ek met Marokkaanse en Thaise geure gewerk en ook dit pas altwee uitstekend by avokado’s. As nie een van die geure jou aanstaan nie, kan ’n mens natuurlik net ’n ryp avo of twee met ’n vurk fyndruk en ’n Westfalia avo-olie van jou keuse daarby inmeng om dit op interssante maniere te geur. In plaas van vars suurlemoensap of skil en ander olie, kan ’n gedeelte van die suurlemoen met die Westfalia suurlemoengegeurde olie vervang word. Dieselfde geld die knoffel- en brandrissiegeure.

Enige van die guacamole-geure is heerlik op ’n broodjie, as doopsous, saam met feitlik enige eiergereg, hamburger, as ‘sous’ of smeersel in ’n gevulde pita of selfs op ’n stukkie gebraaide vleis of vis. Die moontlikhede met avokado’s en guacamole bly vir my opwindend.

My nuwe resepteboek, Maak vyf is nou beskikbaar, in Afrikaans en Engels. Daarin maak ek elke keer vyf interessante geregte met een bestanddeel – alles op ’n gesonde en lekker manier. Ek gebruik ook gereeld avokado-olie as ’n manier om kos ’n interessante geur te gee of gesonder gaar te maak. Bestel jou getekende kopie by http://www.heleenmeyer.co.za of sien cookbooks/maak-vyf-make-five/) vir meer.

Biltong-guacamole

Lewer 250 ml guacamole of 4 porsies

1 x 200 g Westfalia guacamole of maak jou eie (sien die skakel hier onder vir ‘n resep)
(http://www.heleenmeyer.co.za/kospos-blog/2014/05/26/rsg-26-mei-2014-tuisgemaakte-guacamole/)
1 x 25 g volstruis- of beesvleis-biltongskyfies, met ‘n skêr in repies gesny
½ x 250 g gladde maaskaas of ongegeurde jogurt vir ‘n loperiger eindresultaat
varsgemaalde swartpeper

  1. Meng al die bestanddele saam en geur met swartpeper na smaak.
  2. Sit voor met ekstra biltongskyfies, vars groente, skyfies of pita-wiggies vir ‘n lekker peuselbord.
OF
Marrokaanse-guacamole:

Meng 1 x200 g Westfalia of tuisgemaakte guacamole met 25 ml (5 t) chermoula speserye-mengsel en 60 ml (¼ k) gekapte Peppadews. Geur na smaak en gebruik as sous met braaivleis, wors, op ‘n burger of as ‘n doopsous met groente en geroosterde pitas.

OF
Thai-guacamole:

Meng 1 x 200 g Westfalia of tuisgemaakte guacamole met 60 ml (¼ k) klappermelk en 60 ml (¼ k) gekapte vars koljanderblare. Geur na smaak en gebruik as ‘n sous met oondgeroosterde patats of met hoender of vis. Garneer met vars koljanderblare.

Vrae om ‘groen leef’ prakties te maak
1. Wat kan komposhoop of wurmplaas/bokashi-emmer toe gaan?
- enige kosafval is geskik vir die bokashi-emmer
- onthou dat suiwel, uie, knoffel en sitrus liefs nie vir die wurmplaas gebruik moet word nie
2. Hoe kan ek die resep so gesond as moontlik maak?
- gebruik vars groente en bv volkoring pitas om dit mee voor te sit en so min as moontlik sout in die guacamole
- as jy bestanddele gebruik wat baie geur gee, soos die speserye, gegeurde olie en avo, het jy dikwels baie minder sout nodig
- gebruik avokado-olie om die guacamole verder mee te geur
3. Wat kan ek hersirkuleer of hergebruik
- enige leë blikkies, bottels of ander glas houers kan gewas en op ’n kreatiewe manier gebruik word
- andersins kan die houers uitgespoel word en in die hersirkuleersak geplaas word
4. Wat maak die resep nog meer omgewings-vriendelik?
- gebruik bestanddele wat in seisoen is, om dit maklik en bekostigbaar in die hande te kry

Onthou, jý kan die verskil maak

RSG 18 Augustus - Mac en kaas

Week 159: Maklike, vinnige gesinskos  

Soms is ‘n mens net lus vir ‘n maklike, eenvoudige koesterkos-ete of iets wat sommer net gesinskos is. Ek onthou macaroni-en-kaas as ‘n heerlike ligte ete wat my ma dikwels vir ons gemaak het. Dit het gewissel van net die pasta met ‘n eier-en-melkmengsel om dit alles te bind, tot ‘n meer vullende kaassous-basis met ander bestanddele, soos spek bygeroer. Daar is heelwat opsies vir ‘n macaroni-en-kaasgereg, want deesdae sien ‘n mens baie resepte wat ‘n verskeidenheid bestanddele in die sous sit om dit interessant te maak. Ek verkies dit wel met ‘n ligte kaassous-basis, sodat dit souserig bly.  

Alhoewel ons deesdae probeer om minder pasta te eet, omdat dit ‘n swaar koolhidraat is, bly dit steeds ‘n lekker gesinsete. Wanneer ek dit maak, probeer ek dus om steeds die basiese beginsels te volg, om groen en gesond te eet.
· Die witsous word met olyf- of avokado-olie berei, want dis minder ryk as botter.
· Die spek dien as proteïen en gee die gereg ‘n heerlike geur. Maar onthou dat dit en die kaas redelik sout is, so die sous het verder nie veel meer sout nodig nie.
· Om te sorg dat die sous heerlik geurig is, roer ek heelwat vars grasuie by. (Italiaanse pietersielie sal ook lekker wees.) · Daar is ook nie onnodig baie kaas in die sous nie, maar genoeg om dit mooi te laat verbruin en ander elemente wat geur gee, soos die mielies, ertjies - iets waarvan kinders ook baie hou.
· Die sous is redelik loperig, sodat die gereg nie droog is nie.
· Die gereg word ook net vinnig in die oond gerooster om dit goudbruin te maak, wat dit souserig hou en ook minder krag gebruik.
· Omdat die elemente alles gemeng word terywl dit warm is, is die oond net ‘n kort rukkie aangeskakel om dit te verbruin, wat dan heelwat krag spaar. Dis ook ‘n vinniger proses om die gereg dan gereed te hê, as iets wat nog 30-40 minute moet bak.  

Wees kreatief met die bestanddele wat bygeroer word. Oorskiet-hoender of tuna is net so lekker in ‘n macaroni-en-kaas en ander groente soos spinasie, broccoli of groenboontjies werk uitstekend. Ander kaas, soos pecorino- of parmesaankaas is ook heerlik in die gereg.  

Die resep kom uit my nuwe resepteboek: Maak vyf/Make five, waar ek 5 idees met een bestanddeel gee. Vir meer inligting hieroor, om ‘n boek te bestel of te weet waar om die boek andersins in die hande te kry, kontak my by heleen.m@iafrica.com of sien (cookbooks/maak-vyf-make-five/)      

Vinnige macaroni-&-kaas

Lewer 4 porsies

300 g dun macaroni
60 ml (¼ k) olyf- of avokado-olie
250 g spek, in blokkies gesny
45 ml (3 e) koekmeel
600 ml melk
125 ml (½ k) gerasperde wit cheddarkaas
10 ml (2 t) gedroogde gemengde kruie
suurlemoensap, sout en peper
60 ml (¼ k) gekapte vars grasuie
125 ml (½ k) bevrore heelpitmielies, afgespoel
125 ml (½ k) bevrore ertjies, afgespoel
ekstra gedroogde gemengde kruie om oor te strooi  

  1. Bring 2,5-3 liter water in ‘n groot kastrol tot kookpunt en voeg ‘n knippie sout by. Roer die pasta by en kook tot net sag (al dente). Dreineer en voeg die helfte van die olie by. Hou eenkant warm.
  2. Voorverhit oond tot 180 °C. Verhit ‘n braaipan en braai die spek tot goudbruin. Skep uit en dreineer op kombuispapier.
  3. Verhit die res van die olie in dieselfde pan en roer die meel by tot dit ‘n pasta vorm. Prut vir ‘n paar minute.
  4. Roer die melk geleidelik by die meelmengsel. Roer deurgaans om klonte te voorkom en tot ‘n gladde dik sous vorm.
  5. Haal van die stoof af en roer die kaas by. Geur met die kruie, suurlemoen, sout en peper. Roer die grasuie, mielies, ertjies en spek by.
  6. Skakel die oond se roosterelement aan. Roer die sous by die pasta en geur na smaak. Skep in ‘n 2-3-liter oondbak of individuele bakkies. Strooi die ekstra kruie oor en rooster vir 10-15 minute of tot goudbruin en deurwarm. Sit voor met ‘n slaai.  

Wenk
1. Parmesaan-, pecorino- of beleë cheddarkaas is ook heerlik in hierdie resep.  

Vrae om ‘groen leef’ prakties te maak
1. Wat kan komposhoop of wurmplaas/bokashi-emmer toe gaan?
- enige kosafval is geskik vir die bokashi-emmer
- onthou dat suiwel, uie, knoffel en sitrus liefs nie vir die wurmplaas gebruik moet word nie
2. Hoe kan ek die resep so gesond as moontlik maak?
- sny die oortollige vet van die spek af
- gebruik olyf- of avokado-olie om die sous mee te berei
- moenie te veel sout gebruik nie, want die spek en kaas is reeds baie sout
- gebruik liewer ander geurmiddels, soos suurlemoensap en kruie, as net nog sout
3. Wat kan ek hersirkuleer of hergebruik
- enige leë blikkies, bottels of ander glas houers kan gewas en op ‘n kreatiewe manier gebruik word
- andersins kan die houers uitgespoel word en in die hersirkuleersak geplaas word
4. Wat maak die resep nog meer omgewings-vriendelik?
- die oond is net vir ‘n kort rukkie aan om die gereg goudbruin te maak, want alles is reeds warm en gaar

Onthou, jý kan die verskil maak

RSG 11 Augustus - Hoenderkerrie met pynappel

Week 158: Kook met vars pynappel

Die tropiese, soet smaak van vars pynappel maak dit ’n heerlike veelsydige vrug. Dit is ewe lekker in ’n slaai, vrugteslaai, smoothie, salsa, nagereg en gebak, op ‘n pizza of selfs in ’n warm gereg soos ’n kerrie. Pynappel word al vir baie jare ook gebruik omdat dit spysvertering aanhelp, baie veselryk is en ook heelwat belangrike vitamiene en minerale bevat.
Vars pynappel bevat wel bromelien, wat belangrik is om in ag te neem as mens daarmee kook. Veral wanneer mens konfyt maak of dit rou in ’n gestolde gereg met gelatien wil gebruik of dit met ’n suiwelproduk wil meng. As jy dit met gelatien wil gebruik, moet die pynappel eers gaar wees. Dit is waarom geblikte pynappel in gestolde slaai of nageregte gebruik word. Bromelien is ’n ensien wat proteïne afbreek – een van die redes waarom dit spysvertering bevorder. Bromelien is ook bekend daarvoor dat dit anti-inflammatoriese eienskappe het.

Pynappels is vir die grootste deel van die jaar beskikbaar. Alhoewel dit soms meer as ’n somervrug beskou word, is dit heerlike om in die winter te gebruik, veral wanneer daar ’n kleiner verskeidenheid vrugte beskikbaar is. In SA is die Queen en Cayenne pynappel die gewildste. Queen pynappels word meestal as ’n vars vrug gebruik, terwyl die Cayenne ook vir inmaak-doeleindes gebruik word. Die area waar die meeste pynappels verbou word, is in Noord-Natal en die Oos-Kaap.

Pynappels word wel nog ’n bietjie ryper nadat dit gepluk word, maar moenie te groen gepluk word nie, want dan is dit beslis nie so soet nie. Wanneer die pynappel ryp genoeg is, maar jy dit nog nie gaan gebruik nie, help dit om die blare af te breek, sodat dit nie verder ryp word nie. ’n Maklike manier: kap die blare-gedeelte teen die rand van ’n werksoppervlak, sodat dit teen die ryp vrug afbreek. Die pynappels kan dan ook in die yskas gehou word om te keer dat dit verder ryp word.

Pynappel pas uitstekend by ander tropiese smake, soos mango, papaja, klapper en grenadilla en word ook saam met hierdie smake in kos gebruik. Bv ’n smoothie, slaai of vrugteslaai vir nagereg.
Pynappel is ook heerlik in soutgeregte en word dikwels in roerbraai en gegeurde rys gebruik. Dit gee ook ’n natuurlike soet smaak aan geregte en is ’n gewilde bestanddeel in skemerkelkies en om drankies mee te garneer. Ander smake waarby pynappel goed pas, is speserye soos kerriepoeier, komyn, brandrissie en gemmer. Dis ook heerlik saam met koljanderblare of kruisement. Maak ’n salsa van vars pynappel, koljanderblare, kruisement en mango vir ’n salsa met vis of hoender en sit ’n bietjie brandrissie by as jy hou van ’n skerper smaak. Pynappel is ook heerlik met hoender, vark, beesvleis, vis en seekos. Ek onthou as kind dat my ma vir ’n spesiale Sondagmiddagete beesfilet met skywe vars pynappel in die oond gaargemaak het. Skywe pynappel in ’n pan gerooster met ’n bietjie heuning of suiker, is heerlik saam met roomys as ’n nagereg. Rooster ’n bietjie klapper in ’n aparte pannetjie en strooi dit oor die roomys vir ’n heerlike bederf.

Om ’n pynappel af te skil: breek die blare af en sny die boonste en onderste gedeelte van die stingel- en blarekant af. Sit die pynappel op een van die gesnyde kante op ’n snybord neer en sny dan die skil met’n tandjies mes af, deur dit al teen die kurwe van die pynappel, af te sny, sonder om te veel van die ‘vleis’ weg te sny. Die oorblywende ogies kan dan verwyder word. Sny dit met ’n skerp messie een vir een uit of sny dit in ’n diagonale lyn, al langs die lengte van die vrug af, deur weerskante van die ogies ’n snit te maak, sodat dit soos ‘n ‘spoortjie’ uitlig. Op die manier word so min as moontlik van die vleis weggesny. Moenie die kern uitsny of weggooi, tensy dit baie hard of draderig is nie. Baie mense is sensitief vir die ogies, omdat dit hul monde laat juk of brand, so dit is beter om dit te verwyder voor die pynappel verder in skywe, wiggies of blokkies gesny word.

Hoenderkerrie met pynappel

Uit The AMC Book
Lewer 8 porsies

15 ml (1 e) olyf- of avokado-olie
10-12 hoenderboudjies of -dytjies
1 groot ui, gekap
2 knoffelhuisies, gekneus
1 groen soetrissie, ontpit en gekap
10 ml (2 t) gerasperde vars gemmer
25 ml (5 t) matige kerripoeier
15 ml (1 e) garam masala of nog 5 ml (1 t) kerriepoeier
1-2 klein rooi brandrissies, ontpit en gekap (opsioneel)
30 ml (2 e) koekmeel
125 ml (½ k) hoenderaftreksel
125 ml (½ k) rooibostee
suurlemoensap, sout en peper na smaak
1 klein pynappel, geskil en in blokkies gesny
50 ml ongegeurde jogurt, suurroom of klappermelk
45 ml (3 e) gekapte vars koljanderblare

  1. Verhit die olie oor matige hitte in kastrol (’n AMC 24 cm High) en braai hoender, velkant eerste, tot goudbruin. Draai om en braai tot goudbruin. Skep uit en hou eenkant.
  2. Soteer ui, knoffel, soetrissie en gemmer in dieselfde kastrol vir ’n paar minute. Voeg speserye by en soteer tot aromaties. Roer die meel by tot goed deur gemeng.
  3. Roer die aftreksel en tee by en bring tot kookpunt. Verlaag die hitte en roer die hoender by die sous. Geur na smaak, sit die deksel op en prut vir 30 minute.
  4. Voeg pynappel by en prut met ’n deksel vir nog 15 minute of tot die hoender gaar en die pynappel sag is. Roer die jogurt, suurroom of klappermelk by en verhit tot deurwarm.
  5. Geur na smaak en strooi koljanderblare oor. Sit voor met basmati- of bruin basmatirys.

Vrae om ‘groen leef’ prakties te maak
1. Wat kan komposhoop of wurmplaas/bokashi-emmer toe gaan?
- enige kosafval is geskik vir die bokashi-emmer
- onthou dat suiwel, uie, knoffel en sitrus liefs nie vir die wurmplaas gebruik moet word nie
2. Hoe kan ek die resep so gesond as moontlik maak?
- vars pynappel gee die gereg ’n heerlike geur wat ’n gekoopte pakkie sous onnodig maak en dis reg tig maklik om te maak
- ’n ryp pynappel gee ’n natuurlike soet smaak met die speserye, dan hoef jy nie suiker by te voeg nie
- as jy bestanddele gebruik wat baie geur gee, soos die speserye en suurlemoensao het jy dikwels baie minder sout nodig
3. Wat kan ek hersirkuleer of hergebruik
- enige leë blikkies, bottels of ander glas houers kan gewas en op ’n kreatiewe manier gebruik word
- andersins kan die houers uitgespoel word en in die hersirkuleersak geplaas word
4. Wat maak die resep nog meer omgewings-vriendelik?
- gebruik bestanddele wat in seisoen is, om dit maklik en bekostigbaar in die hande te kry
- kook oor matige temperature en met ’n deksel op die kastrol om krag te spaa

Onthou, jý kan die verskil maak

RSG 4 Augustus 2014 - Eiervrug-&-lensieslaai

Week 157: Vleislose Maandae: Eiervrug-en-lensiebygereg

Vleislose Maandae is nou nie meer ’n vreemde konsep nie, maar mens het nie altyd ’n idee byderhand om dit lekker en interessant te maak nie – iets wat veral belangrik as jy iemand wil aanmoedig om soms vegetaries te eet. Die idee van geen vleis op jou bord bly vir baie mense vreemd, maar as mens slim te werk gaan, kan jy met iets soos ’n interessante bygereg begin, wat dalk later as ’n vegetariese ete geniet kan word.

Die een belangrike ding van vegetariese kos, is dat dit regtig geurig moet wees. Jy moet nie die vleis ‘mis’ nie. Gelukkig is daar heerlike bestanddele soos lensies en peule en groente soos eiervrug, botterskorsie of murgpampoentjies wat vullend en gesond is, wat ideaal is om te gebruik. Iets soos eiervrug se tekstuur herinner amper aan dié van vleis en dit absorbeer maklik die ander geure in ’n gereg.

Lensies is ’n goeie bron van proteïen, vesel en van nature laag in sout en vet. In hierdie gereg, wat ook as slaai of bygereg geniet kan word, word ’n gaarmaakmetode en geurmiddels baie spesifiek gebruik om die geur van die gereg so lekker as moontlik te maak. Dis ’n belangrike beginsel om toe te pas as ’n mens gesonder, maar steeds baie lekker wil eet. Met die regte kookmetode vir ’n bestanddeel en die regte geurkombinasies, kan ’n mens ver kom om seker te maak die kos is nie vaal of vervelig nie. Die eiervrug word met uie, knoffel en roosmaryn gesoteer en dan geprut tot dit heerlik sag is. Dan word die lensies in dieselfde kastrol, met nog roosmaryn gekook. Die geure het dus heelwat tyd om te ontwikkel.
Olyf- of avokado-olie word gebruik om die eiervrug in te sorteer, maar ’n groter hoeveelheid worde aan die einde as geurmiddel en slaaisous gebruik. Dit kombineer heerlik met die gemarineerde songedroogde tamaties en feta om as finale geurmiddels in Italiaanse styl te dien.

Vleislose Maandae is nie net ’n gesonde manier om te eet nie, maar het ook ’n positiewe effek op die omgewing, omdat die verwerking van vleis dikwels heelwat water, krag en ander hulpbronne benodig.

Die resep kom uit my nuwe resepteboek: Maak vyf/Make five, waar ek vyf idees met een bestanddeel gee. Vir meer inligting hieroor, om ’n boek te bestel of te weet waar om die boek andersins in die hande te kry, kontak my by heleen.m@iafrica.com of my webwerf www.heleenmeyer.co.za or click (cookbooks/maak-vyf-make-five/)

Eiervrug-&-lensieslaai

uit Maak vyf

Lewer 4 – 6 porsies
Die sagte tekstuur van gebraaide eiervrugblokkies pas heerlik by lensies. Om die roosmaryngeur te versterk, is die eiervrug saam met roosmaryn gebraai en die lensies met nog vars roosmaryn gekook.

Van Maak Vyf

Foto deur Neville Lockhart

45 ml (3 e) olyf- of avokado-olie
1 groot eiervrugte, in blokkies gesny
2 knoffelhuisies, gekneus
1 groot ui, gekap
15 ml (1 e) gekapte vars roosmaryn
15 ml (1 e) suurlemoensap
sout en peper
250 ml (1 k) rou bruin lensies, afgespoel
2 ekstra takkies roosmaryn
1 skyf fetakaas, in blokkies gesny
6 gemarineerde songedroogde tamaties, in repe geskeur
’n handvol vars roket- en basiliekruidblare

  1. Verhit 15 ml (1 e) van die olie oor matige hitte in ’n braaipan en soteer eiervrug, knoffel, ui en roosmaryn bietjie vir bietjie tot goudbruin. Voeg meer olie by indien nodig. Skep eiervrugmengsel terug in die pan en roer die suurlemoensap by.
  2. Geur na smaak en sit die deksel op. Prut 5-10 minute of tot gaar. Skep uit en laat afkoel.
  3. Plaas die lensies met die roosmaryntakkies en ’n knippie sout in dieselfde pan. Giet 500 ml (2 k) water oor en verhit oor matige hitte tot kookpunt. Stel die hitte laer en prut met die deksel op vir 30 minute of tot sag. Haal die roosmaryntakkies uit.
  4. Dreineer die lensies en spoel af met koue water om te keer dat dit verder gaar word.
  5. Meng die lensies liggies met die eiervrug. Roer die res van die bestanddele by, geur na smaak en sit koud of teen kamertemperatuur voor. Dis ’n heerlike vleislose gereg, bygereg of slaai.

Wenke
1. As jy nie baie tyd het, kan die droë lensies met 2 x 410 g-blikke bruin lensies vervang word. Dreineer en voeg by die eiervrug met die res van die bestanddele in stap 5.
2. Vervang die fetakaas met bokmelkkaas of sit voor met jogurt en kruisementblare.
3. Wanneer granate in seisoen is, vervang die songedroogde tamaties daarmee.

Vrae om ‘groen leef’ prakties te maak
1. Wat kan komposhoop of wurmplaas/bokashi-emmer toe gaan?
- enige kosafval is geskik vir die bokashi-emmer
- onthou dat suiwel, uie, knoffel en sitrus liefs nie vir die wurmplaas gebruik moet word nie
2. Hoe kan ek die resep so gesond as moontlik maak?
- gebruik min sout, omdat die fetakaas reeds sout is. Die gaarmaakmetode dra ook baie by tot die geur, so proe eers voor jy nog sout byvoeg – suurlemoensap is heerlik in die gereg
- die olyf- of avokado-olie is propvol gesonde omega-vetsure
3. Wat kan ek hersirkuleer of hergebruik
- enige leë blikkies, bottels of ander glas houers kan gewas en op ’n kreatiewe manier gebruik word
- andersins kan die houers uitgespoel word en in die hersirkuleersak geplaas word
4. Wat maak die resep nog meer omgewings-vriendelik?
- gebruik matife en lae temperature om die eiervrug en lensies gaar te maak – dit spaar krag en verhoed dat die bestanddele oorgaar word

Onthou, jý kan die verskil maak

RSG 28 Julie 2014 - Geroosterde pitas

Week 156: Peuselhappies vir die braai of rugby

Dis rugbytyd en almal hou van peusel tydens die wedstryd, of dalk is hierdie iets wat jy sommer vir ’n ligte maaltyd wil geniet. Jy kan speel met die geure en bestanddele wat jy byvoeg, soos vleis, ander speserye en vars kruie.

Baie mense is lief daarvoor om aan droë aartappelskyfies te peusel, want dis gerieflik en iets wat almal geniet, maar ongelukkig is die vet- en soutinhoud daarvan minder gesond. Selfs iets soos pizza is ’n gewilde alternatief, maar dis ook ’n kossoort wat bekend is vir die hoë vet- en soutinhoud.

Hier is ’n idee wat net so lekker is en darem heelwat gesonder. Maak jou eie pita-pizza’s en geniet dit met ’n eenvoudige, maar geurige bolaag. Dis regtig lekker, maklik om te maak en almal sal dit geniet. Die tamatiebasis word bietjie gegeur om dit interessant te maak en dan word twee bestanddele gebruik wat ook in die winter seisonaal is (en baiew lekker saam) – avokado en koljanderblare. Dit beteken dus dat die bestanddele bekostigbaar is en maklik om in die hande te kry. Die twee geure pas ook uitstekend bymekaar en as jy die Westfalia olie-geur van jou keuse gebruik, gee dit sommer nog ’n lekker dimensie aan die peuselhappie. Die suurlemoen-, knoffel- of brandrissie-geure sal almal heerlik wees saam met die tamatie, vars avokado en koljanderblare. Onthou dat die avokado en -olie baie gesond is, want dit bevat heelwat omega vetsure en ander voedingswaarde en het ’n lae GI.

Ek geur die tamatiemengsel met ’n bietjie rooi peper of gerookte paprika en ’n klein bietjie kerriepoeier om dit ’n byt te gee. Die speserye kan ook met kruie soos origanum en tiemie vervang word as jy dit nie te skerp wil maak nie. Sit dan die pizza’s met basiliekruidblare voor. Onthou om die bolaag se bestanddele eenvoudig maar geurig te hou, sodat dit nie weer te veel sout of vet bevat nie en mekaar nie oorheers nie. En wat is dan nou lekkerder as ’n avokado vir geur? En dis boonop ’n gesonde bestanddeel. Die mozzarella- of wit cheddarkaas is ook minder vetterig. Deur die regte kombinasie van bestanddele, kan ’n mens selfs ’n peuselhappie gesonder maak. Kies volgraan pitas vir ekstra vesel en tekstuur. Die gaar tamatie is gesond en ook die avokado olie en vars avokado. As bestanddele mekaar goed komplimenteer, het mens heelwat minder ander geurmiddels nodig – dis vir my een van die lekkertes van kos.

Die resep kom uit my nuwe resepteboek: Maak vyf/Make five, waar ek 5 idees met een bestanddeel gee. Vir meer inligting hieroor, om ’n boek te bestel of te weet waar om die boek andersins in die hande te kry, kontak my by heleen.m@iafrica.com

Geroosterde pitas met tamatie & avokado

Lewer 4 porsies

Van Maak Vyf

Foto deur Neville Lockhart

1 x 410 g-blik gekapte tamaties
10 ml (2 t) rooiwynasyn
2,5 ml (½ t) rooipeper of gerookte paprika
5 ml (1 t) matige kerriepoeier
sout en peper
4 gewone of volkoringpitas, oopgesny
15 ml (1 e) Westfalia avokado-olie, in die geur van jou keuse, bv suurlemoen, knoffel of brandrissie
250-375 ml (1-1½ k) gerasperde mozzarella- of wit cheddarkaas
2 sprietuie, in skyfies gesny
2 vars tamaties, in skyfies gesny
’n handvol vars koljanderblare
1 avokado, in skyfies gesny

  1. Plaas die tamaties, asyn, rooipeper en kerriepoeier in ’n klein kastrol. Geur na smaak en prut vir 10-15 minute of tot effens verdik.
  2. Voorverhit die oond intussen tot 180 °C. Pak die pitas op twee bakplate en verf liggies met olie. Rooster vir ’n paar minute tot net goudbruin.
  3. Verdeel die sous tussen die pitas. Strooi die kaas en sprietuie bo-oor en bak vir 10-15 minute of tot kaas gesmelt is.
  4. Pak die vars tamatie en avokado bo-op en garneer met koljander.

Wenke
1. Ander groente, soos spinasie en soetrissies, sal ook lekker wees. Jy kan ook gaar proteïen, soos spek, hoenderstukkies of oorskietmaalvleis byvoeg.

Vrae om ‘groen leef’ prakties te maak:
1. Wat kan komposhoop of wurmplaas/bokashi-emmer toe gaan?
- enige kosafval is geskik vir die bokashi-emmer
- onthou dat suiwel, uie, knoffel en sitrus liefs nie vir die wurmplaas gebruik moet word nie
2. Hoe kan ek die resep so gesond as moontlik maak?
- gebruik volkoring pitas en so min as moontlik sout
- kies vars avokado en avokado-olie om dit propvol gesonde omega-vetsure te maak
- as jy bestanddele gebruik wat baie geur gee, soos die speserye, gegeurde olie en avo, het jy dikwels baie minder sout nodig
3. Wat kan ek hersirkuleer of hergebruik
- enige leë blikkies, bottels of ander glas houers kan gewas en op ’n kreatiewe manier gebruik word
- andersins kan die houers uitgespoel word en in die hersirkuleersak geplaas word
4. Wat maak die resep nog meer omgewings-vriendelik?
- gebruik bestanddele wat in seisoen is, om dit maklik en bekostigbaar in die hande te kry

Onthou, jý kan die verskil maak

RSG 21 Julie 2014 - Geroosterde tamatiesop

Week 155: Luukse wintersop, met min moeite

Daar is tamatiesop en dan is daar tamatiesop en dan is daar geroosterde tamatiesop. Ek het al baie voorheen geroosterde tamatiesop (warm en as koue gazpacho) geëet en dit is regtig geurig, maar mense het altyd die idee dat dit baie moeite moet wees. Ek het toe besluit om my eie weergawe daarvan te maak en die een ding wat ek veral met die resep wou regkry is dat dit maklik moet wees om te maak.

Die feit dat die tamaties en ander groente gerooster word, gee die sop ’n baie spesiale smaak. Iemand wat nie weet dat die groente vooraf gerooster is nie, gaan dalk nie weet wat die ‘andersheid’ daaraan is nie. Die ander groente in die sop het ek ook baie spesifiek gekies. Wortels, preie en soetrissies wat gerooster word, het ’n soeter smaak, wat weer ’n goeie balans is vir tamaties wat soms effens suur kan smaak. Die feit dat die tamaties en soetrissies gaar is, beteken dat die antioksidant likopeen (lycopene) daarin, makliker geabsorbeer word.

Hoe ryper die tamaties, hoe geuriger en dit maak die sop ook lekkerder. Gebruik dus ryp en selfs oorryp-tamaties. Die feit dat alles verpulp gaan word, beteken dat dit nie nodig is om die tamaties of soetrissies te skil nie, wat die kookproses nog makliker maak. Nog ’n praktiese wenk wat die kookproses vergemaklik: sny die groente ewe groot, sodat dit gelyk gaar word en maklik verpulp.

Die sop is dik en geurig en kan op verskillende maniere voorgesit word, wat dit ewe geskik maak as ’n gesinsete en vir ’n spesiale geleentheid. Die sop is lekker vullend, al is daar geen vleis in nie. Jy sou maklik ’n proteïn soos kekerertjies of bone by die klaar verpulpte sop kon inroer. Jy kan dit ook as voorgereg bedien vir ’n vullender maaltyd.

Ek hou van Italiaanse geure met die tamatiesop, soos basiliekruid, pesto, pecorinokaas en selfs ’n bietjie suurroom. Die sop sal ewe goed werk as jy dit met paprika of gerookte paprika geur en dan met suurroom of Griekse jogurt voorsit vir ’n meer Spaanse of Hongaarse geur. Avokado is ook ’n lekker manier om die sop vullender te maak, so in plaas van brood, kan skyfies avokado met die sop geniet word.

Geroosterde tamatiesop

Lewer 4 – 6 porsies

Foto deur Tommy Brown, van Hello Doctor

1 kg ryp tamaties, in wiggies gesny
300 g kersietamaties, gehalveer
2 uie, in wiggies gesny
2 groot rooi soetrissies, ontpit en in repe gesny
2 wortels, geskil en in skywe gesny
2 preie, in dik skywe gesny
2 knoffelhuisies, in kwarte gesny
45 ml (3 e) vars tiemieblare
45 ml (3 e) olyf- of avokado-olie
suurlemoensap, sout en peper
750 ml (3 k) groente-of hoenderaftreksel

  1. Voorverhit die oond tot 180 °C en voer ’n groot bakplaat met bakpapier uit.
  2. Plaas al die groente, knoffel, tiemie en olie in ’n groot mengbak en meng goed.
  3. Plaas die groentemengsel op die bakplaat en geur na smaak met suurlemoensap, sout en peper.
  4. Rooster vir 45 minute of tot die groente gaar en goudbruin, maar nie te donker is nie. Haal enige groente stukkies uit wat te donker is of effens gebrand is.
  5. Plaas die geroosterde groente in ’n groot kastrol, maar hou ’n paar kersietamaties eenkant. Voeg die aftreksel by die groente en meng met ’n stokmenger of in ’n versapper tot verpulp. Geur na smaak en verhit tot deurwarm. Voeg ’n bietjie water by indien te dik is.
  6. Sit warm voor met vars basiliekruidblare of -pesto, suurroom of ’n skeut olyfolie.

Wenk
1. Die geroosterde groente kan ook as bykos voorgesit word. Maak sommer twee panne vol groente en sit dit net so of saam met koeskoes of pasta voor. Gebruik dieselfde bykomstighede, soos pesto en kaas om dit mee voor te sit.

Vrae om ‘groen leef’ prakties te maak
1. Wat kan komposhoop of wurmplaas/bokashi-emmer toe gaan?
- enige kosafval is geskik vir die bokashi-emmer
- onthou dat suiwel, uie, knoffel en sitrus liefs nie vir die wurmplaas gebruik moet word nie
2. Hoe kan ek die resep so gesond as moontlik maak?
- die regte keuse van bestanddele en gaarmaakmetode gee baie geur aan die sop, op ’n natuurlike manier
- daar is heelwat minder aftreksel in die sop nodig, want die groente het ook heelwat vloeistof – minder aftreksel beteken minder sout in die maaltyd
- alles in die sop is natuurlike bestanddele, so kies ook die aftreksel goed, sodat dit so min as moontlik preserveermiddels en sout bevat
3. Wat kan ek hersirkuleer of hergebruik
- enige leë blikkies, bottels of ander glas houers kan gewas en op ’n kreatiewe manier gebruik word
- andersins kan die houers uitgespoel word en in die hersirkuleersak geplaas word
4. Wat maak die resep nog meer omgewings-vriendelik?
- die gereg word op die stoof en nie in die oond gaargemaak nie, dus gebruik dit minder krag
- die gereg word oor ’n matige en lae hitte gaargemaak, wat ook krag bespaar

Onthou, jý kan die verskil maak

RSG 14 Julie 2014 - Hoendertagine

Week 154: ’n Bredie vir die winter

Wintertyd is ’n mens lus vir koesterkos soos warm bredies, sop of kerrie. Ek is besonder lief vir ’n eenpot wintergereg wat ek sommer met ’n lepel of vurk uit ’n bakkie kan eet. Een van my gunsteling geure is die kombinasie van speserye wat tipies in Marokkaanse kos gebruik word. ’n Gereg wat met speserye gegeur word, is nie noodwendig warm in die sin van brandrissie-warm nie, so hierdie gereg is perfek vir diegene wat lief is vir speserye, maar nie van te veel brandrissie of kerrie hou nie.

’n Tagine is ’n tipiese Marokkaanse stowegereg wat oorspronlik in ’n erdehouer (bekend as ’n tagine) gaargemaak word. Vleis, groente en speserye word stadig in vloeistof gaargemaak en die tagine is dikwels in ’n kole-oond gesit, wat die gereg ’n wonderlike ekstra geur gegee het. Vandag word tagines in feitlik enige kastrol voorberei, solank die bestanddele steeds lank en stadig gaar word. ’n Kastrol met ’n wye basis werk uitstekend, omdat die bestanddele in ’n enkellaag in die kastrol lê en nie te veel geroer hoef te word nie.

Nog ’n aspek wat vir my heerlik is van die gereg, is dat jy jou eie speserypasta in ’n stamper en vysel maak. Dit gee ’n besondere lekker geur aan die gereg, omdat vars bestanddele gekombineer en dadelik gaargemaak word. Daar word dus nie ’n vooraf-bereide pakkie speserye of pasta gebruik wat dalk onnodig baie sout of preserveermiddels bevat nie. Die fynmaak van die bestanddele in die stamper en vysel is sommer ook lekker terapeuties.

AMC se 30 cm Paella Pan is die perfekte keuse vir hierdie hoendertagine. Die hitteverspreiding van die pan is uitstekend, wat beteken dat die hoender en groente in die geurige vloeistof kan gaarword. Die kekerertjies in die resep dien as tweede bron van proteïen en as ’n vorm van stysel, so die gereg kan net so geniet word of op basmatirys of koeskoes geniet word. Ek gebruik die vloeistof van die kekerertjies as deel van die kookvloeistof, dus is daar minder sout in die gereg nodig. Die Paella pan is ook ideaal vir ’n groot rysgereg, souserige bredie en selfs om ’n roerbraai in te maak.

Hierdie tagine is ’n geurige gesinsete, maar ewe spesiaal dat jy vriende vir ’n heerlike wintersete daarmee kan bederf. Onthou ook dat dit komende Vrydag Mandela-dag is. Wat gaan jou 67 minute-bydrae die jaar in jou gemeenskap wees? Dalk ’n groot bredie maak en by ’n ouetehuis of gemeenskapsentrum aflaai vir ’n maaltyd? Of dalk is jy by ’n skool in jou omgewing betrokke of net ’n gesin wat ’n behoefte aan ’n lekker warm ete het. Maak die week iewers ’n verskil.

Dis kompetisietyd: Vertel jou storie oor AMC Kookware, of dit herinneringe uit jou kinderdae is en of jy onlangs ’n lekker belewenis gehad het, wat jy wil deel. Tweet daaroor met @heleenmeyer en @amcforlife of stuur jou storie via http://www.heleenmeyer.co.za Kompetisie sluit Vrydag 18 Julie om middernag. Die wenner sal Maandag 21 Julie bekend gemaak word.

Vir meer inligting oor AMC Cookware se Paella pan, besoek
http://www.amcsa.co.za/products/product_detail/30_cm_paella

Hoendertagine met kekerertjies

Lewer 4 – 6 porsies

Marokkaanse geregte, soos byvoorbeeld tagine, se geurige kombinasie van matige speserye, hoender en peulegroete is altyd vir my lekker. Tagine verwys oorspronklik na die erdehouer waarin die gereg voorberei is,maar deesdae word dit in enige kastrol gemaak.

Speserymengsel
50 ml vars koljanderblare
2 groot knoffelhuisies, geskil
10 ml (2 t) fyngerasperde suurlemoenskil
15 ml (1 e) fyngerasperde vars gemmer
5 ml (1 t) matige kerriepoeier
15 ml (1 e) fyn kaneel
10 ml (2 t) fyn koljander
2,5 ml (½ t) borrie
2,5 ml (½ t) vinkelsade (opsioneel)

Hoender
15 ml (1 e) olyf- of avokado-olie
4 elk hoenderboudjies en dye, oortollige vet verwyder
10 piekeluitjies, geskil en gehalveer
4 kardemompeule, gekneus
1 x 410 g-blik gekapte tamaties
1 x 410 g-blik kekerertjies, vloeistof behou
suurlemoensap, sout en peper
50 g geroosterde gevlokte amandels
2 handevol vars koljanderblare

  1. Speserymengsel Plaas al die bestanddele in ’n stamper en vysel en meng deeglik saam tot ’n growwe pasta. As jy nie ’n stamper en vysel het nie, kap al die vars bestanddele saam tot goed gemeng en roer die speserye daarby.
  2. Hoender Verhit die olie oor matige hitte in ’n groot kastrol en plaas die speserypasta daarby. Soteer tot aromaties.
  3. Voeg die hoender by. Soteer tot liggies gebraai en goed bedek met die speserye. Skep uit. Plaas die uitjies en kardemompeule in die kastrol. Soteer vir ’n paar minute tot uitjies met die speserymengsel bedek is.
  4. Roer die tamaties by en verhit tot kookpunt. Skep die hoender in die sous, roer die kekerertjies met die vloeistof by en geur na smaak.
  5. Verhit weer tot kookpunt en prut met die deksel vir 45 minute of tot die hoender gaar is.
  6. Sit netso voor of skep dit op bruin basmatirys. Sprinkel die amandels en koljanderblare bo-oor.

Wenke
1. Probeer die resep met lams- of beesstowe vleis. Prut vir 1-1½ uur of tot die vleis sag is.
2. Sny 4 hoenderborsies aan die been in die helfte met ’n skerp kombuisskêr en berei op dieselfde manier.

Vrae om ‘groen leef’ prakties te maak
1. Wat kan komposhoop of wurmplaas/bokashi-emmer toe gaan?
- enige kosafval is geskik vir die bokashi-emmer
- onthou dat suiwel, uie, knoffel en sitrus liefs nie vir die wurmplaas gebruik moet word nie
2. Hoe kan ek die resep so gesond as moontlik maak?
- gebruik min olie om die hoender in te soteer, want die porsies het die vel aan
- as jy bestanddele gebruik wat baie geur gee, soos die gemmer, kruie en speserye, het jy dikwels baie minder sout nodig
- omdat daar kekerertjies in die gereg is, kan minder hoender gebruik word en ’n ander stysel is amper nie nodig nie
3. Wat kan ek hersirkuleer of hergebrui
- enige leë blikkies, bottels of ander glas houers kan gewas en op ’n kreatiewe manier gebruik word
- andersins kan die houers uitgespoel word en in die hersirkuleersak geplaas word
4. Wat maak die resep nog meer omgewings-vriendelik?
- die gereg word op die stoof en nie in die oond gaargemaak nie, dus gebruik dit minder krag
- die gereg word oor ’n matige en lae hitte gaargemaak, wat ook krag bespaar

Onthou, jý kan die verskil maak

RSG 7 Julie 2014 - Botterskorsie met sitrus

Week 153: Winkel toe sonder ’n plastiese inkopiesak: soos in Greyton

Woensdag 3 Julie was Internasionale Geen-plastieksak-dag, met die fokus op winkelsakke wat dikwels net eenmaal gebruik word. Ons weet almal dat die aarde nie eintlik kan bekostig dat ons steeds plastieksakke gebruik nie. Die besoedeling wat dit tot gevolg het, is net te veel en nie net op aarde nie, maar ook in die oseane. Om die gebruik daarvan te stop, is nie ’n maklike taak nie. Baie is al gedoen om ons almal aan te moedig om minder sakke te gebruik en die besoedeling minder te maak. Ons betaal bv nou al vir sakke en heelwat van die plastieke winkelsakke word nou van gehersirkuleerde plastiek vervaardig.

Daar is egter nog meer en groter inisiatiewe aan die gang om die gebruik van plastiek winkelsakke heeltemal te stop. Een so ’n dorp, is Greyton in die Wes-Kaap. Hulle het 18 maande gelede besluit om’n grootskaalse poging aan te wend om hul dorp plastieksak-vry te maak. Sedert Woensdag 3 Julie is daar heelwat van die winkels in die dorp wat onderneem het om nooit weer plastieksakke te gebruik nie. Ander is in ’n proses om die sakke uit te fasseer. Die bekende Greyton vars produkte mark wat elke Saterdag gehou word, is ook deel van die projek. Hulle gebruik meestal bio-afbreekbare houers om kos in te bedien en mense bring hul eie mandjies vir aankope. Verder word voorbereide kos in so min as moontlik verpakkings verkoop, sodat daar nie onnodige vermorsing is nie.
Twee mense wat ’n groot rol gespeel het in die Greyton projek, is Nicola Vernon, voorsitter van die Greyton projek en Hayley McLellan, wat by die Twee Oseane Akwarium betrokke is. Haylee is passievol oor die probleme wat plastieksakke vir die seelewe inhou, omdat soveel van die diere in die sakke verstrengel raak of dit insluk en sterf.

Om die Greyton gemeenskap verder aan te moedig om deel te wees van die projek, het hulle van die mense ’n berekening laat maak oor die bedrag (tot R25 ’n maand) wat hulle amper onwetend in ’n maand aan sakke spandeer. Party Greytonners het erken dat hulle nooit besef het dis wat hulle net aan sakke spandeer nie. Nicola-hulle het ’n alternatief vir die plastieksakke gesoek. Hulle het deur ’n kontak gehoor van ’n besending sakke wat weens ekonomiese redes vir die vervaardiger teruggestuur is. Die kleurvolle sakke is toe teen ’n uitstekende prys in die dorp verkoop. Die sakke is van valskerm-materiaal gemaak, so dit is regtig lig, sterk en so ontwerp, dat dit klein opvou en in ’n sakkie pas met ’n sleutelring daaraan. Dit is dus maklik om saam te neem winkel toe of sommer aan jou sleutel te dra.

Vertel ons asb as daar in jou omgewing soortegelyke projekte aan die gang is, sodat ons daaroor kan gesels. Ek hoop dat hul storie ons almal sal aanmoedig om ook ’n verskil te maak.
Ek deel die week ’n heerlike resep uit my nuwe resepteboek, wat een van die dae beskikbaar gaan wees. Hiervoor het jy nie eintlik eers ’n winkelsak nodig nie, want jy gaan waarskynlik die meeste van die bestanddele reeds in jou kombuis hê. As jy iets moet koop, is dit maklik om dit sommer in jou hand te dra of in ’n hergebruikte sak te sit. Die bygereg is ’n eenvoudige kombinasie van bestanddele, maar die eindresultaat is regtig iets besonders.

Kontakbesonderhede vir Greyton-projek:

Nicola Vernon: 082 558 7752, Website: http://www.greytontransition.co.za/ of via Twitter: @GreytonTT

Botterskorsie met sitrus in die oond

Lewer 4 porsies
1 uur 15 minute tyd

Botterskorsie as soet bygereg is niks nuuts nie, maar hierdie is ’n bietjie anders. Die amper marmelade-smaak van die geroosterde stukkies skil is vir my heerlik. Kies een met ’n mooi vorm en wat nie te groot is nie. As die suurlemoen baie groot is, gebruik minder van die sap en net so vier of ses repe skil, veral as jy nie van te veel suurlemoen hou.

1 klein-middelslag botterskorsie met die skil aan
1 kaneelstokkie, in stukke gebreek
45 ml (3 e) olyf- of avokado-olie
30 ml (2 e) sagte bruinsuiker
sap en repe skil van 1 middelslag suurlemoen
60 ml (¼ k) witwyn, rooibos of lemoensap
5 ml (1 t) gemaalde gemengde speserye
sout en peper

  1. Voorverhit oond tot 180 °C. Halveer botterskorsie in die lengte en haal pitte uit. Sny met die skil aan, in dik skywe of wiggies. Plaas botterskorsie en kaneelstokkie in ’n enkellaag in ’n oondbak.
  2. Meng die res van die bestanddele saam en geur na smaak. Skep oor die botterskorsie en meng deur om die botterskorsie daarmee te bedek. Maak die bak met foelie toe, blinkkant na die kos.
  3. Bak 30 minute. Verwyder die foelie en bak vir nog 20-30 minute of tot gaar. Sit warm voor met vark of geroosterde hoender.

Wenk
1. Berei patats op dieselfde manier voor. En sit sommer ’n heel hoender of -stukke, in ’n ander bak, gelyktydig met die botterskorsie in die oond om as ’n ete voor te sit.

Vrae om ‘groen leef’ prakties te maak
1. Wat kan komposhoop of wurmplaas/bokashi-emmer toe gaan?
- enige kosafval is geskik vir die bokashi-emmer
- onthou dat suiwel, uie, knoffel en sitrus liefs nie vir die wurmplaas gebruik moet word nie
- die botterskorie se pitte is ideaal vir die komposhoop of wurmplaas
2. Hoe kan ek die resep so gesond as moontlik maak?
- gebruik bestanddele wat in seisoen is en hou dit so vars en natuurlik as moontlik
- as jy bestanddele gebruik wat baie geur gee, soos suurlemoen en speserye, het jy dikwels baie minder sout
3. Wat kan ek hersirkuleer of hergebrui
- enige leë blikkies, bottels of ander glas houers kan gewas en op ’n kreatiewe manier gebruik word
- andersins kan die houers uitgespoel word en in die hersirkuleersak geplaas word
4. Wat maak die resep nog meer omgewings-vriendelik?
- onthou om nie elke keer ’n plastieksak vir inkopies te koop nie, hersirkuleer jou sakke of gebruik ’n materiaalsak as jy volgende keer winkel toe gaan
- sit nog iets in die oond, terwyl dit nou warm is. ’n Heel hoender rooster ook vir ’n uur teen 180 ˚C en kan deel van die ete wees of vir ’n ander ete gaargemaak word.

Onthou jy kan ‘n verskil maak

RSG 30 Junie 2014 - Eiers in ’n koppie met groente

Week 152: Slim plan vir ’n ligte ete

Soms is ’n eenvoudige kombinasie van bestanddele en ’n praktiese gaarmaakmetode al wat ’n mens nodig het om lekker te eet. Met die toets van ’n klomp resepte vir ’n onlangse projek, moes ons redelik kreatief wees met eenvoudige en alledaagse bestanddele wat op ’n geurige manier gekombineer word. Dit moes ook nie duur wees of lang kookmetodes behels nie. Ons het toe onder andere hierdie heerlike eiergereg in ’n koppie gemaak. Dis nie net maklik en gesond nie, maar ook ’n resep wat op vele maniere gevarieer kan word.

Die groente in die resep kan enige tyd vervang word met oorskiet-groente of groente met ’n bietjie vleis, as basis om die eier op gaar te maak. Die opsies is eindeloos en dis ook ’n wonderlike manier om van laaste bietjies bestanddele weer ’n nuwe ete te maak, juis sodat dit nie op die ou end verlore gaan en weggegooi word nie. Deur kreatief te wees met ’n klein hoeveelheid groente en dalk oorskiet-vis, -hoender of vleis, kan jy gereeld die koppies met ’n eier vir ’n ligte ete of selfs ontbyt maak. Die resep gebruik murgpampoentjies, ’n paar spinasieblare en fetakaas, maar dit sal ewe lekker wees met enige ander groente, sardyne in tamatiesous, groente met ’n repie spek of ham of selfs ander gaar vis.

Onthou om altyd die bestanddele wat gebruik word in ag te neem voor jy uit gewoonte sout bysit. Bestanddele soos feta, spek, ham of ander koue vleis is dikwels redelik sout. Min daarvan is wel nodig om ’n heerlike geur aan die gereg te gee, maar moenie te veel sout byvoeg nie. ’n Bietjie suurlemoensap by die groente en ’n lekker draai swartpeper is ideaal saam met die eier. Daar is ook nie regtig eers baie ander proteïene saam met die eier nodig nie, omdat dit ’n volledige proteïen op sy eie is. As dit ’n groter maaltyd moet wees, kan ’n ekstra bietjie vleis dit heerlik vullend maak. Ander bestanddele kan ook saam met die eier voorgesit word om die maaltyd vullend en voedsaam te maak. Iets soos avokado is perfek of anders vars bestanddele soos tamaties of ‘n slaai.

Wees dus kreatief met jou eie idees en onthou om dit so natuurlik en vars as moontlik te hou, met min voorafbereide produkte. Hersirkuleer en herwin ook soveel as wat jy kan, elke keer wat jy kosmaak. Selfs al is dit net om die eierdoppe en eierbakkie in jou komposhoop of wurmplaas te gebruik.

Eiers in ’n koppie met groente

Lewer 4 - 6 porsies

15 ml (1 e) olyf- of avokado-olie
1 ui, gekap
2 murgpampoentjies, in skyfies gesny of 125 g sampioene, in skyfies gesny
3 spinasieblare, in repies gesny
30 ml (2 e) gekapte origanum of 15 ml (1 e) gedroogde origanum
1 skyf fetakaas, in blokkies gesny
4 gemarineerde songedroogde tamaties, in repies gesny (opsioneel)
suurlemoensap, sout en peper
6 eiers

  1. Verhit olie in ‘n braaipan en braai ui en murgpampoentjies tot sag. Roer spinasie en kruie by en soteer tot spinasie sag is. Roer die helfte van die feta by en geur na smaak.
  2. Verdeel die mengsel tussen 4-6 liggies gesmeerde hittebestande koppies of keramiek bakkies (ramekins). Pas koppies of bakkies in ‘n groot pan met ‘n deksel en maak seker dat deksel bo-op pas.
  3. Verhit 2-3 cm water oor matige hitte in die pan net tot dit liggies begin borrel.
  4. Breek ‘n eier in elke bakkies oor groente en sprinkel orige feta oor. Plaas in pan en maak seker dat bakkies nie meer as halflyf in water staan nie. Vul met kookwater aan indien nodig.
  5. Plaas die deksel op en verlaag die hitte sodat die water nooit te vinnig kook nie, maar net liggies prut. Prut tot die eiergeel na jou smaak gestol het.
  6. Sit as ligte ete of ontbyt voor met ‘n lekker draai swartpeper, avokado en tamatie of ander slaai.

Wenke
1. Enige ander vars of oorskiet-groente kan gebruik word. Broccoli, sampioene, tamaties en eiervrug is goeie opsies. Vis soos tuna, sardine in tamtiesous en selfs ander gaar vis, gerookte peper makriel of ander blikkies vis sal heerlik wees.
2. As jy liewer klein hoeveelhede groente en oorskiet in jou yskas wil gebruik, skep 80-100 ml in elke koppie, verhit dit en breek die eier bo-op.

Vrae om ‘groen leef’ prakties te maak
1. Wat kan komposhoop of wurmplaas/bokashi-emmer toe gaan?
- enige kosafval is geskik vir die bokashi-emmer
- onthou dat suiwel, uie, knoffel en sitrus liefs nie vir die wurmplaas gebruik moet word nie
- die eierdoppe en karton-eierbakkies kan alles in die wurmplaas of komposhoop gebruik word
2. Hoe kan ek die resep so gesond as moontlik maak?
- gebruik bestanddele wat in seisoen is en hou dit so vars en natuurlik as moontlik
- as jy bestanddele gebruik wat redelik sout is, is nog sout dikwels nie nodig nie – proe eers
3. Wat kan ek hersirkuleer of hergebrui
- enige leë blikkies, bottels of ander glas houers kan gewas en op ’n kreatiewe manier gebruik word
- andersins kan die houers uitgespoel word en in die hersirkuleersak geplaas word
4. Wat maak die resep nog meer omgewings-vriendelik?
- die gereg word in ’n pan met water gemaak en nie in die oond nie, dus spaar jy heelwat krag
- eiers het nie ’n hoë temperatuur nodig om gaar te word nie, so ’n matige tot lae hitte is ideaal

Onthou, jý kan die verskil maak